Музокироти байни тоҷикон · 1994–1997

Роҳ ба сӯи сулҳ 3 сол, 8 давра, 1 сулҳнома

Аз апрели соли 1994 то июни соли 1997 Ҳукумати Тоҷикистон (ҲТ) ва Иттиҳоди нерӯҳои оппозитсиюни тоҷик (ИНОТ) дар 8 даври музокирот, 6 мулоқоти сатҳи олӣ ва 1 машварат дар шаҳрҳои гуногуни чанд кишвар гуфтушунид карданд. Ниҳоят, рӯзи 27-уми июни соли 1997 дар Маскав «Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ» ба имзо расид, ки ба ҷанги шаҳрвандӣ хотима дод.

Маскав · 27.06.1997 Лаҳзаи имзо шудани созишномаи сулҳ, Маскав, 27 июни 1997
Лаҳзаи имзо шудани созишномаи сулҳ миёни Ҳукумати Тоҷикистон ва Иттиҳоди нерӯҳои оппозитсиюни тоҷик. Маскав, 27 июни соли 1997. Сурат: TASS
0
соли музокироти муттасил (1994–1997)
0
давр ва марҳилаи гуфтушунид ва мулоқот
0
шаҳри мизбон дар 0 кишвар
27.06.97
имзои Созишномаи умумии сулҳ

Аз нахустин изҳорот то имзои сулҳ

Ҳар давра бо роҳбарони ду ҳайат, мавзӯи асосӣ ва санадҳои имзошуда. Барои тасниф кардан тугмаҳои зеринро пахш кунед.

01
Даври музокирот Маскав · Русия
5–19 апрели 1994

Даври 1-уми музокирот

ҲукуматШукур Зуҳуров
⇄
МухолифинОтахон Латифӣ (и.в.)
Мавзӯи баррасӣ

Муайян намудани самтҳои асосии музокироти оянда ва таҳияи рӯзномаи умумии гуфтушунидҳо. Ҷонибҳо роҳҳои ба эътидол овардани вазъи сиёсӣ, бозгашти бехатари гурезаҳо ва шартҳои қатъи амалиёти ҷангиро ба таври муқаддимавӣ муҳокима карданд.

Натиҷа ва санадҳо

11 апрел «Изҳороти муштарак» ба имзо расид, ки тарафҳоро ба худдорӣ аз амалҳои монеасоз даъват мекард. 12 апрел Рӯзномаи расмии музокирот иборат аз се қисм (сиёсӣ, гурезаҳо, конститутсионӣ) тасдиқ карда шуд.

02
Даври музокирот Теҳрон · Эрон
18–28 июни 1994

Даври 2-юми музокирот

ҲукуматШукур Зуҳуров
⇄
МухолифинҲоҷиакбар Тӯраҷонзода
Мавзӯи баррасӣ

Баррасии амиқи лоиҳаи созишнома дар бораи қатъи оташбас ва дигар амалҳои душманона. Таваҷҷуҳи асосӣ ба механизми назорати оташбас ва раҳоии асирони ҷангӣ равона карда шуд.

Натиҷа ва санадҳо

Матн ва шартҳои Созишномаи оташбас пурра таҳия ва мувофиқа карда шуд. Бо вуҷуди ин, бинобар ихтилофи назар дар баъзе масъалаҳои сиёсӣ, санад дар ин давра ба имзо нарасид.

03
Машварати тарафайн Теҳрон · Эрон
12–17 сентябри 1994

Машварати 1-уми тарафайн

ҲукуматАбдумаҷид Достиев
⇄
МухолифинҲоҷиакбар Тӯраҷонзода
Мавзӯи баррасӣ

Баррасии таъҷилии қатъи хунрезӣ дар минтақаҳои даргир ва марзи Тоҷикистону Афғонистон. Ҷонибҳо роҳҳои татбиқи амалии лоиҳаи дар давраи дуюм омодашударо муҳокима карданд.

Натиҷа ва санадҳо

17 сентябри 1994 нахустин санади муҳим — «Созишномаи муваққатӣ дар бораи қатъи оташ ва дигар амалҳои душманона дар сарҳади Тоҷикистону Афғонистон ва дохили кишвар» ба имзо расид. Ин санад заминаи асосии кам шудани талафот гардид.

04
Даври музокирот Исломобод · Покистон
20 октябр – 1 ноябри 1994

Даври 3-юми музокирот

ҲукуматАбдумаҷид Достиев
⇄
МухолифинҲоҷиакбар Тӯраҷонзода
Мавзӯи баррасӣ

Масъалаи дароз кардани муҳлати Созишномаи оташбаси Теҳрон ва баррасии блокҳои сиёсии рӯзномаи музокирот. Муҳокимаи роҳҳои таъмини амнияти нозирони СММ ва аъзои комиссияҳои муштарак.

Натиҷа ва санадҳо

Муҳлати Созишномаи оташбас боз барои се моҳи дигар (то 6 феврали 1995) дароз карда шуд. Қарор дар бораи таъсиси Комиссияи муштараки назди СММ барои назорати риояи оташбас қабул гардид.

05
Мулоқоти сатҳи олӣ Кобул · Афғонистон
17–19 майи 1995

Мулоқоти 1-уми сатҳи олӣ

ҲукуматЭмомалӣ Раҳмон
⇄
МухолифинСайид Абдуллоҳи Нурӣ
Мавзӯи баррасӣ

Нахустин мулоқоти рӯ ба рӯи роҳбарони олии ду ҷониб. Муҳокимаи сатҳи олии роҳҳои расидан ба сулҳи пойдор, баланд бардоштани эътимоди мутақобила ва рафъи монеаҳои психологӣ байни тарафҳо.

Натиҷа ва санадҳо

Дароз кардани муҳлати Созишномаи оташбас барои се моҳи дигар. Имзои Изҳороти муштараки Кобул, ки иродаи сиёсии ҳарду роҳбарро барои идомаи бебозгашти раванди сулҳ тасдиқ мекард.

06
Даври музокирот Алма-Ато · Қазоқистон
22 май – 1 июни 1995

Даври 4-уми музокирот

ҲукуматМаҳмадсаид Убайдуллоев
⇄
МухолифинҲоҷиакбар Тӯраҷонзода
Мавзӯи баррасӣ

Баррасии масъалаҳои бунёдии конститутсионӣ, аз ҷумла сохтори давлатӣ ва қонунигузорӣ. Баҳсҳои шадид оид ба тағйироти сиёсӣ ва кафолатҳои фаъолияти аҳзоби сиёсӣ сурат гирифт.

Натиҷа ва санадҳо

Давраи мазкур бидуни имзои санади ҷиддӣ анҷом ёфт, зеро тарафҳо дар масъалаҳои сиёсию сохторӣ ба мувофиқа нарасиданд. Бо вуҷуди ин, табодули амиқи мавқеъҳо сурат гирифт.

07
Мулоқоти сатҳи олӣ Теҳрон · Эрон
19 июни 1995

Мулоқоти 2-юми сатҳи олӣ

ҲукуматЭмомалӣ Раҳмон
⇄
МухолифинСайид Абдуллоҳи Нурӣ
Мавзӯи баррасӣ

Тамаркуз ба ҳалли бунбасти дар Алма-Ато бавуҷудомада. Ҷустуҷӯи компромисс барои идомаи раванди гуфтушунид ва пешгирӣ аз вайроншавии оташбас.

Натиҷа ва санадҳо

Созиш ҳосил шуд, ки гуфтушунидҳои муттасил то ба даст овардани Созишномаи умумии сулҳ идома ёбанд. Оташбас боз ба муҳлати шаш моҳ (то 26 феврали 1996) тамдид карда шуд.

08
Даври музокирот Ишқобод · Туркманистон
30 ноябри 1995 – 21 июли 1996

Даври 5-уми музокирот

Се марҳала: 30 ноябр – 22 декабри 1995 · 26 январ – 18 феврали 1996 · 8 – 21 июли 1996 (ҳама дар Ишқобод)
ҲукуматТалбак Назаров
⇄
МухолифинҲоҷиакбар Тӯраҷонзода
Мавзӯи баррасӣ

Тӯлонитарин давраи музокирот, ки дар се марҳала гузашт. Муҳокимаи лоиҳаи таъсиси мақомоти нави муштарак ва ҳалли масъалаҳои сиёсиву низомӣ дар шароити шиддат ёфтани задухӯрдҳо дар дохили кишвар.

Натиҷа ва санадҳо

Эъломияи Ишқобод қабул гардид. Муҳимтарин дастовард ин тавофуқ оид ба таъсиси Форуми халқҳои Тоҷикистон ва оғози баррасии ғояи Комиссияи оштии миллӣ буд.

09
Мулоқоти сатҳи олӣ Деҳаи Хусдеҳ · Афғонистон
10–11 декабри 1996

Мулоқоти 3-юми сатҳи олӣ

ҲукуматЭмомалӣ Раҳмон
⇄
МухолифинСайид Абдуллоҳи Нурӣ
Мавзӯи баррасӣ

Баррасии бевоситаи вазъи низомии минтақаи Ғарм ва Тавилдара. Роҳбарон роҳҳои амалии қатъи комили ҷанг ва оғози ҳамгироии қувваҳои мусаллаҳи мухолифинро баррасӣ карданд.

Натиҷа ва санадҳо

Имзои Протокол «Дар бораи танзими вазъи ҳарбию сиёсӣ дар минтақаи муқовимат». Ин санад боис ба оташбаси воқеӣ дар водии Қаротегин (Рашт) ва боз шудани роҳи мошингарди Душанбе–Ҷиргатол гардид.

10
Мулоқоти сатҳи олӣ Маскав · Русия
23 декабри 1996

Мулоқоти 4-уми сатҳи олӣ

ҲукуматЭмомалӣ Раҳмон
⇄
МухолифинСайид Абдуллоҳи Нурӣ
Мавзӯи баррасӣ

Муайян кардани салоҳият, вазифаҳо ва сохтори Комиссияи оштии миллӣ (КОМ). Баҳс дар атрофи саҳми мухолифин дар ҳукумати оянда.

Натиҷа ва санадҳо

Созишнома байни Президенти ҶТ ва Роҳбари ИНОТ, инчунин Протокол дар бораи вазифа ва салоҳиятҳои асосии КОМ ба имзо расид, ки заминаи ҳуқуқии тақсими қудратро гузошт.

11
Даври музокирот Теҳрон · Эрон
5–19 январи 1997

Даври 6-уми музокирот

ҲукуматТалбак Назаров
⇄
МухолифинҲоҷиакбар Тӯраҷонзода
Мавзӯи баррасӣ

Муҳокимаи мақоми ҳуқуқии гурезаҳо, раванди бозгашти онҳо ва кафолатҳои иҷтимоиву амниятии онҳо пас аз бозгашт ба Ватан.

Натиҷа ва санадҳо

Имзои Протокол дар бораи масъалаҳои гурезаҳо. Санад ба бозгашти даҳҳо ҳазор гурезаи тоҷик аз Афғонистон ва дигар кишварҳо кафолати давлатӣ ва байналмилалӣ дод.

12
Мулоқоти сатҳи олӣ Машҳад · Эрон
20–21 феврали 1997

Мулоқоти 5-уми сатҳи олӣ

ҲукуматЭмомалӣ Раҳмон
⇄
МухолифинСайид Абдуллоҳи Нурӣ
Мавзӯи баррасӣ

Коркарди ҷузъиёти Низомномаи КОМ ва муайян кардани квотаҳо барои намояндагони мухолифин дар сохторҳои давлатӣ.

Натиҷа ва санадҳо

Протоколи иловагӣ ба Протоколи Маскав ва Низомномаи Комиссияи оштии миллӣ тасдиқ ва имзо карда шуд.

13
Даври музокирот Маскав · Русия
26 феврал – 8 марти 1997

Даври 7-уми музокирот

ҲукуматТалбак Назаров
⇄
МухолифинҲоҷиакбар Тӯраҷонзода
Мавзӯи баррасӣ

Яке аз масъалаҳои душвортарин: халъи силоҳ ва ҳамгироии (интегратсияи) размандагони мухолифин ба сохторҳои қудратии Ҷумҳурии Тоҷикистон.

Натиҷа ва санадҳо

Имзои Протокол оид ба масъалаҳои ҳарбӣ. Ин санад механизми дақиқи бақайдгирӣ, халъи силоҳ ва шомил кардани размандагонро ба Артиши миллӣ ва ВКД муайян кард.

14
Даври музокирот Теҳрон · Эрон
9 апрел – 28 майи 1997

Даври 8-уми музокирот

ҲукуматТалбак Назаров
⇄
МухолифинҲоҷиакбар Тӯраҷонзода
Мавзӯи баррасӣ

Муайян намудани саҳми дақиқи мухолифин дар ҳокимияти иҷроия (30%), қонунигардонии ҳизбҳои сиёсии мухолифин ва гузаронидани интихоботи нав.

Натиҷа ва санадҳо

Протокол оид ба масъалаҳои сиёсӣ ба имзо расид. Ин санад кафолат дод, ки 30 фоизи мансабҳои роҳбарикунанда дар ҳукумат ба намояндагони мухолифин дода мешавад.

15
Мулоқоти сатҳи олӣ Бишкек · Қирғизистон
16–18 майи 1997

Мулоқоти 6-уми сатҳи олӣ

ҲукуматЭмомалӣ Раҳмон
⇄
МухолифинСайид Абдуллоҳи Нурӣ
Мавзӯи баррасӣ

Ҳалли баҳсҳои охирин вобаста ба тақсимоти вазифаҳо ва рафъи нофаҳмиҳое, ки дар давраи ҳаштум боқӣ монда буданд.

Натиҷа ва санадҳо

Имзои «Ёддошти Бишкек» (Меморандуми Бишкек), ки тамоми монеаҳои охиринро барои имзои Созишномаи ниҳоии сулҳ бартараф намуд.

16
Имзои ниҳоӣ Маскав · Русия
27 июни 1997

Имзои Сулҳи ниҳоӣ

ҲукуматЭмомалӣ Раҳмон
⇄
МухолифинСайид Абдуллоҳи Нурӣ
Мавзӯи баррасӣ

Маросими расмӣ ва тантанавии ҷамъбасти тамоми санадҳои дар тӯли се соли музокирот қабулшуда бо иштироки роҳбарони давлатҳои кафил ва СММ.

Натиҷа ва санадҳо

«Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон» ба имзо расид. Ин санад ба ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон расман хотима дод ва раванди татбиқи сулҳ тавассути Комиссияи оштии миллӣ (КОМ) оғоз ёфт.

Имзои Созишномаи умумии сулҳ
Маскав · 27 июни 1997

Имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ

Ҳуҷҷати ниҳоӣ ҳамаи санадҳои се соли музокиротро ҷамъбаст кард, ба ҷанги шаҳрвандии Тоҷикистон расман хотима дод ва раванди татбиқи сулҳро тавассути Комиссияи оштии миллӣ оғоз намуд.

Раванди сулҳи тоҷикон як намунаи нодири ҷаҳонӣ боқӣ мондааст