Дар Тоҷикистон кадом бемориҳо бояд махфӣ бошанд ва ифшои онҳо чӣ ҷазо дорад?

✦

Шарҳи қонунгузории Тоҷикистон

Дар қонунгузории Тоҷикистон ҳама гуна маълумот дар бораи ҳолати саломатӣ, ташхис ва муроҷиат ба муассисаи тиббӣ сирри тиббӣ ба ҳисоб меравад. Ин ҳуқуқ дар моддаҳои 1 ва 49-уми Кодекси тандурустӣ кафолат дода шудааст. Дар зер шарҳи комили бемориҳое оварда шудааст, ки қонун барои онҳо меъёрҳои махсуси махфият ва ҷазои мушаххас муқаррар намудааст. Барои дидани тафсилоти ҳуқуқӣ болои номи беморӣ ангушт занед 👆.

Тавзеҳи ҳуқуқии бемориҳои ҳассос
🔴
Сироятӣ · Дараҷаи баланд
ВНМО ва БПНМВируси норасоии масунияти одам
Вируси норасоии масунияти одам (ВНМО) мувофиқи моддаи 1-уми Кодекси тандурустии ҶТ бемории сироятии музмин мебошад. Дар асоси моддаи 162-юми Кодекси тандурустӣ, маълумот дар бораи сироятёбии шахс сирри тиббӣ буда, махфӣ нигоҳ доштани он ҳатмист. Моддаи 163 ҳуқуқи беморро ба ҷуброни зарари моддӣ ва маънавӣ ҳангоми ифшои маълумот кафолат медиҳад ва моддаи 165 ҳама гуна табъизро манъ мекунад. Агар корманди тиб ин сирро ифшо кунад, мувофиқи моддаи 144-уми Кодекси ҷиноятии ҶТ ба ӯ ҷазои корҳои ҳатмӣ аз 120 то 180 соат, ҷарима аз 200 то 500 нишондиҳанда ё корҳои ислоҳӣ то 1 сол таъин карда мешавад. Маълумот танҳо бо қарори додгоҳ ё барои ҳифзи саломатии аҳолӣ ошкор шуда метавонад, аммо истифодаи он барои таъқиби шахс манъ аст.
🫁
Сироятӣ · Бактериявӣ
Бемории силТуберкулёз
Бемории сил тибқи қонунгузорӣ ба гурӯҳи бемориҳои барои атрофиён хавфнок дохил мешавад. Моддаи 156-уми Кодекси тандурустӣ бевосита мегӯяд, ки беморони сил ҳуқуқ доранд, ки талаб кунанд маълумоти бемориашон пинҳон нигоҳ дошта шавад ва кормандони тиб ӯҳдадоранд ин сирро ҳифз кунанд. Бо вуҷуди ин, моддаи 155 ташкилотҳои тиббиро вазифадор мекунад, ки дар бораи ҳолатҳои ошкоршуда ба мақомоти санитарию эпидемиологӣ хабар диҳанд. Агар шахс аз табобат саркашӣ кунад, мувофиқи моддаи 53 додгоҳ метавонад табобати маҷбуриро таъин кунад. Барои ифшои ғайриқонунии ин ташхис, мувофиқи моддаи 144-и Кодекси ҷиноятӣ ва моддаҳои 246 ва 247-и Кодекси маданӣ, ҷазои ҷарима ва ҷуброни зарари маънавӣ пешбинӣ шудааст.
🧬
Наркологӣ · Равонӣ
Бемориҳои наркологӣНашъамандӣ ва майзадагӣ
Майзадагӣ ва нашъамандӣ дар моддаи 1-уми Кодекси тандурустӣ ҳамчун бемориҳои рӯҳӣ ва ҷисмонии вобаста ба истеъмоли моддаҳои психотропӣ таъриф шудаанд. Моддаи 195-уми Кодекси тандурустӣ ба ин гуна шахсон ҳуқуқи махфияти комилро доир ба хусусияти беморӣ ва усулҳои табобат кафолат медиҳад. Қонунгузор ин меъёрро барои ҳифзи шаъну эътибори шахс ва пешгирии мушкилот дар муносибатҳои кории бемор ҷорӣ кардааст. Ифшои ин маълумот аз ҷониби табибон ё дигар шахсони ба он дастрасидошта, боиси ҷавобгарии ҷиноятӣ дар асоси моддаи 144-и КҶ ҶТ мегардад, ки ҷазои ҷарима аз 200 то 500 нишондиҳанда ва чораҳои сахти интизомиро пешбинӣ мекунад.
🧠
Равонӣ · Неврологӣ
Бемориҳои рӯҳӣНосолимии равонӣ
Маълумот дар бораи бемориҳои рӯҳии инсон тибқи моддаи 49-уми Кодекси тандурустӣ сирри тиббӣ маҳсуб мешавад. Қонунгузорӣ дар моддаи 192-юм як меъёри хеле сахтро муқаррар кардааст: намояндагони иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ ва дигар шахсоне, ки ба беморхонаҳои рӯҳӣ ворид мешаванд, вазифадоранд ӯҳдадории хаттӣ супоранд, ки сирри тиббиро ифшо намекунанд. Мувофиқи моддаи 175, маҳдуд кардани ҳуқуқи ин беморон танҳо бо қарори додгоҳ мумкин аст. Барои ифшои маълумоти беморони рӯҳӣ, ки боиси паст задани шаъни онҳо мегардад, мувофиқи моддаи 144-и Кодекси ҷиноятӣ ва моддаҳои 246-247-и Кодекси маданӣ, ҷазои ҷарима ва ҷуброни ҳатмии зарари моддию маънавӣ таъин карда мешавад.
🩹
Сироятӣ · Музмин
ҶузомЛепра
Ҷузом бемории сироятии музмин буда, тибқи моддаи 49-уми Кодекси тандурустӣ ташхиси он сирри қатъии тиббӣ мебошад. Моддаи 53 шаҳрвандони мубталои ҷузомро вазифадор мекунад, ки бо талаби ташкилоти тиббӣ муоина ва табобат шаванд. Агар шахс саркашӣ кунад, тибқи ҳамин модда ӯ метавонад бо мусоидати мақомоти корҳои дохилӣ маҷбуран табобат карда шавад. Аммо ифшои маълумоти бемор ба шахсони ғайр комилан манъ аст. Барои ифшои ин сир, моддаи 144-уми Кодекси ҷиноятӣ ҷазои корҳои ислоҳиро то як сол ё ҷаримаи калонро пешбинӣ мекунад. Инчунин дар асоси моддаи 109, давлат барои ҳифзи ҳуқуқи ин беморон чораҳои махсус меандешад.
🔬
Зуҳравӣ · Таносулӣ
Бемориҳои узвҳои таносулӣСифилис, сӯзок ва ғайра
Бемориҳои зуҳравӣ ба доираи ҳаёти хусусӣ ва солимии репродуктивӣ дохил мешаванд. Моддаи 86-уми Кодекси тандурустӣ махфияти комили машварат ва муоинаро дар ин самт кафолат медиҳад. Моддаи 53 ин беморонро вазифадор мекунад, ки барои пешгирии сирояти дигарон табобат гиранд. Дар ин ҷо қонун ҷазои дуҷониба дорад: аз як тараф, мувофиқи моддаи 144-и Кодекси ҷиноятӣ барои ифшои ташхиси бемор аз ҷониби табиб ҷазои ҷарима (то 500 нишондиҳанда) пешбинӣ шудааст; аз тарафи дигар, мувофиқи моддаи 126-уми Кодекси ҷиноятӣ, агар худи бемор дониста дигаронро сироят кунад, ба ӯ ҷазои ҷарима ё корҳои ислоҳӣ аз 1 то 2 сол таъин мегардад.
📋
Маълумоти шахсӣ
Донорон ва беморони диабетФеҳристҳои давлатии тиббӣ
Маълумот дар бораи донорон ва ретсипиентони пайвандсозии узвҳо тибқи моддаи 144-уми Кодекси тандурустии ҶТ комилан махфӣ аст ва ошкор кардани он ба табибон ва ҳатто хешовандони бемор манъ мебошад. Ҳамзамон, моддаи 216-и ҳамин Кодекс мегӯяд, ки маълумоти Феҳристи давлатии беморони диабети қанд набояд ошкор карда шавад. Барои вайрон кардани ин талабот, яъне ошкор кардани ному насаби донор ё бемори диабет, дар баробари чораҳои интизомӣ, ҷавобгарии ҷиноятӣ мувофиқи моддаи 144-уми КҶ ҶТ пешбинӣ шудааст, ки он ҷарима аз 200 то 500 нишондиҳанда барои ҳисобҳо ва маҳрум кардан аз ҳуқуқи фаъолияти тиббиро дар бар мегирад.