Нигораи иттилоотӣ · Азия-Плюс

Ҳар чаҳорумин сокини Тоҷикистон аз ҳушвора истифода мебарад. Номи кадом барнома аз худи истилоҳ машҳуртар шуд?

Ширкати таҳқиқотии “Zerkalo Analytics Group” аз 1 то 27-уми октябри соли 2026 тариқи телефон 1 201 нафари аз 18-сола болоро пурсид. Мо рақамҳои ин пурсишро ба нигораи иттилоотӣ табдил додем.

65%шунидаанд
26%истифода мебаранд
12%ҳар рӯз
1,5%пул медиҳанд

☝ Ҳар сарлавҳаро пахш кунед — бахш кушода мешавад

1Аввал худатонро биозмоедБа фикри шумо, чанд дарсади калонсолон ҳушвораро ба кор мебаранд?

Чӣ тавр бозӣ кунем: рақами тахминии худро интихоб ва тугмаро пахш кунед. Нигора ҷавоби воқеии пурсишро нишон медиҳад ва мегӯяд, ки шумо чӣ қадар наздик будед.

20%
0%30%60%
26%
Ҳар чаҳорумин сокини калонсоли кишвар ақаллан аз як хидмати ҳушвора истифода мебарад
Ин нишондиҳанда дар гурӯҳи 18–29-сола ба 47 дарсад мерасад ва дар байни калонсолони аз 50-сола боло ҳамагӣ 6 дарсадро ташкил медиҳад.
2Роҳи 100 нафарАз шунидан то пул додан: кӣ чӣ қадар мефаҳмад?

Ба забони оддӣ: тасаввур кунед, ки 100 нафари калонсол дар як ҷо истодаанд. Дар ҳар зина як гурӯҳи онҳо қафо мемонад — аз шунидани ном то пардохти обуна.

Ақаллан як ибораи ҳушвораро шунидаанд

Аз 100 нафар 65 нафар. 35 нафари дигар ҳеҷ як номро нашунидаанд.

0%
↓

Воқеан истифода мебаранд

Яъне аз ҳар се нафари шунида, тақрибан як нафар ба истифодабаранда табдил ёфтааст.

0%
↓

Ҳар рӯз муроҷиат мекунанд

Барои тақрибан нисфи истифодабарандагон ҳушвора аллакай ба одати ҳаррӯза табдил ёфтааст.

0%
↓

Барои он пул медиҳанд

Яъне аз ҳар 1 000 нафар 15 нафар. Бозори обунаи пулакӣ дар кишвар ҳанӯз ташаккул наёфтааст.

1,5%

Ҳамаи нишондиҳандаҳо аз шумораи умумии пурсидашудагон ҳисоб шудаанд.

3Ном“ChatGPT” аз ҳама машҳуртар аст

Ба забони оддӣ: дар Тоҷикистон номи ин барнома аз худи ибораи “зеҳни сунъӣ” бештар шинохта шудааст.

Ксерокс→ ҳар дастгоҳи нусхабардор
Памперс→ ҳар кӯрпачаи кӯдакона
ChatGPT→ тамоми ҳушвора

Кадом ибораро шунидаед?

% аз ҳамаи пурсидашудагон · як нафар метавонист якчанд ҷавоб диҳад, бинобар ин ҷамъи ҳиссаҳо аз 100 дарсад зиёд аст

ChatGPT
51%
“ИИ”гунаи русии ибора
41%
“Зеҳни сунъӣ”гунаи тоҷикии ибора
34%
“Эйай”гунаи англисии ибора
12%
Ҳеҷ як ибораро нашунидаанд
35%
0%
танҳо “ChatGPT”-ро медонанд ва ягон ибораи дигарро нашунидаанд
Ин аз шумораи касоне бештар аст, ки танҳо гунаи русӣ ё танҳо гунаи тоҷикии ибораро медонанд — ҳар ду якҷоя 10 дарсад.
4Барномаҳо ва ҳадафҳоТоҷикистониён кадом барномаҳоро истифода мебаранд?

Ба забони оддӣ: нӯҳ нафар аз ҳар даҳ истифодабаранда ба ChatGPT муроҷиат мекунанд. Бештари онҳо ҳушвораро ҳамчун ҷойгузини ҷустуҷӯи маъмулӣ ба кор мебаранд.

Кадом барномаҳоро мекушоянд

% аз истифодабарандагони ҳушвора

ChatGPT
88%
Google Gemini
28%
Meta AI
5%
Claude
5%
Grok
3%
DeepSeek
3%

Як нафар метавонад аз якчанд барнома истифода барад.

Барои кадом кор

чаҳор ҷавоби маъмул · % аз истифодабарандагони ҳушвора

Ёфтани маълумот
43%
Дарс ва таҳсил
23%
Корҳои касбӣ
16%
Сохтани акс ва навор
9%

Сохтани акс ва навор ҳоло камтарин ҳадафи истифода аст — ҳар даҳум ба он муроҷиат мекунад.

5Кӣ истифода мебарадМард ё зан — қариб баробар. Ҷавон ё калонсол — ҳашт маротиба фарқ

Ба забони оддӣ: фарқи мардону занон ночиз аст, вале ҳадафи истифода фарқ мекунад. Фарқи аслӣ дар байни наслҳост: аз 18–29-сола то калонсолони аз 50-сола боло нишондиҳанда ҳашт маротиба коҳиш меёбад.

Мардон

27%
аз ҳушвора истифода мебаранд
54% аз онҳо ҳар рӯз муроҷиат мекунанд
9% обунаи пулакӣ доранд
Барои кадом кор
Ёфтани маълумот43%
Корҳои касбӣ19%
Дарс ва таҳсил16%
Акс ва навор10%

Занон

24%
аз ҳушвора истифода мебаранд
44% аз онҳо ҳар рӯз муроҷиат мекунанд
2% обунаи пулакӣ доранд
Барои кадом кор
Ёфтани маълумот43%
Дарс ва таҳсил31%
Корҳои касбӣ13%
Маслиҳат ва ғоя8%

Аз рӯйи синну сол фарқ хеле бузургтар аст:

86%
47%
18–29
66%
23%
30–39
62%
19%
40–49
36%
6%
аз 50 боло
Ақаллан як ибораро шунидаанд
Истифода мебаранд

Шаҳр ва деҳот

% аз пурсидашудагон

Шаҳршунидаанд
74%
Шаҳристифода мебаранд
33%
Деҳотшунидаанд
61%
Деҳотистифода мебаранд
23%

Фарқи шаҳру деҳот даҳ воҳид аст — ин аз фарқи байни наслҳо хеле камтар мебошад.

Аз рӯйи минтақа

истифодабарандагони ҳушвора, % аз пурсидашудагон

Душанбе
38%
Суғд
26%
ВМКБ
25%
Хатлон
24%
НТҶ
21%

Танҳо Душанбе аз минтақаҳои дигар ҷудо меистад: дар пойтахт 79 дарсад дар бораи ҳушвора шунидаанд, дар дигар ҷойҳо 61–65 дарсад.

6СабабҳоҶавонон мегӯянд “лозим нест”, калонсолон — “тарзашро намедонам”

Ба забони оддӣ: монеаи асосӣ бо синну сол иваз мешавад. То 30-солагӣ набудани зарурат, пас аз 30-солагӣ надонистани тарзи истифода пеши роҳро мегирад.

18–29-сола
0%
ҳанӯз истифода намебаранд
Сабабҳо
Ба ман лозим нест43%
Тарзи истифодаашро намедонам23%
Ба ман шавқовар нест20%
Монеа: ҳавас
30–49-сола
0%
ҳанӯз истифода намебаранд
Сабабҳо
Тарзи истифодаашро намедонам41%
Ба ман лозим нест30%
Ба ман шавқовар нест10%
Монеа: малака
Аз 50-сола боло
0%
ҳанӯз истифода намебаранд
Сабабҳо
Тарзи истифодаашро намедонам45%
Ба ман лозим нест35%
Ба ман шавқовар нест13%
Монеа: малака
<1%
гуфтаанд, ки ба ҳушвора бовар намекунанд
Ягон нафари пурсидашуда нигаронии худро барои бехатарии маълумоти шахсӣ изҳор накардааст. Яъне ҳоло на тарс, балки надонистан роҳро мебандад.
7ХулосаЧаҳор чизе, ки аз ин рақамҳо бармеояд

Ном аз истилоҳ пеш гузашт

“ChatGPT”-ро 51 дарсад шунидаанд, “зеҳни сунъӣ”-ро 34 дарсад. Барои бисёриҳо ин ду як чиз аст.

Одат ҳаст, пардохт нест

12 дарсад ҳар рӯз муроҷиат мекунанд, вале ҳамагӣ 1,5 дарсад барои ин хидматҳо пул медиҳанд.

Занон бо дарс, мардон бо кор

Шумораи истифодабарандагон қариб баробар аст, вале ҳадафҳо фарқ мекунанд: дар таҳсил 31 ва 16 дарсад.

Ду роҳи гуногуни ҷалб

Ба ҷавонон бояд фоидаи амалиро нишон дод, ба насли калонсол бошад малакаи рақамӣ омӯзонид.